Hormon odchudzania? Raczej hormon regulujący poczucie sytości, który pochodzi prosto z naszych jelit. Najważniejsze pytanie, więc brzmi czy można uzyskać efekt Ozempiku bez Ozepiku.
Tak, dobrze czytasz. Nasz organizm sam produkuje GLP-1.
GLP-1, czyli glucagon-like peptide-1, to jeden z hormonów jelitowych uczestniczących w regulacji sytości, apetytu i poziomu glukozy we krwi. Po jedzeniu jego stężenie rośnie, a do mózgu i innych narządów trafia informacja, że właśnie dostarczyliśmy energię.
To właśnie ten układ naśladują leki takie jak semaglutyd. Różnica jest jednak ogromna: nasz naturalny GLP-1 działa krótko, natomiast leki zostały zaprojektowane tak, żeby efekt receptora GLP-1 utrzymywał się znacznie dłużej. Dlatego nie istnieje produkt spożywczy, który będzie działał jak Ozempic czy Wegovy. Możemy jednak tak komponować dietę, żeby lepiej wykorzystywać własne mechanizmy sytości.
1. Białko jest jednym z najmocniejszych sygnałów sytości!
Białko nie tylko syci mechanicznie. Produkty jego trawienia, między innymi aminokwasy i małe peptydy, mogą pobudzać komórki jelitowe do wydzielania hormonów związanych z sytością, w tym GLP-1.
W małym randomizowanym badaniu posiłek wysokobiałkowy powodował większy wzrost GLP-1 niż posiłek wysokowęglowodanowy lub wysokotłuszczowy. Co ciekawe, nie przełożyło się to automatycznie na istotnie mniejsze spożycie kalorii w kolejnym posiłku. To dobry przykład, że wyższe GLP-1 nie oznacza automatycznie spektakularnego odchudzania.
W praktyce warto więc, żeby w głównych posiłkach znalazło się źródło białka, na przykład:
jaja, ryby, tofu, tempeh, soja, jogurt typu skyr, twaróg, strączki czy chude mięso, zależnie od sposobu żywienia.
2. Błonnik, zwłaszcza fermentujący, może działać przez mikrobiotę
Tu robi się naprawdę ciekawie.
Część błonnika nie jest przez nas trawiona w jelicie cienkim. Trafia do jelita grubego, gdzie bakterie jelitowe fermentują go do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, czyli SCFA, takich jak maślan, propionian i octan.
Te metabolity mogą pobudzać komórki L jelita do wydzielania GLP-1.
Dlatego sens ma dieta bogata w:
warzywa, rośliny strączkowe, produkty pełnoziarniste, owies, jęczmień, nasiona, owoce oraz skrobię oporną.
Ale tutaj ważny jest fakt-check: najnowszy przegląd badań na ludziach pokazuje, że nie każdy rodzaj błonnika podnosi GLP-1 w taki sam sposób, a wyniki są dość niejednorodne. Najbardziej obiecujące były niektóre dekstryny, podczas gdy dla innych frakcji błonnika wyniki bywały mieszane. Większość badań była niewielka i krótkotrwała.
Czyli: więcej błonnika ma mnóstwo zalet, ale nie warto opowiadać historii pod tytułem „zjedz błonnik i uruchom własny Ozempic”.
3. Tłuszcze też pobudzają GLP-1, ale liczy się ich rodzaj i ilość
Tłuszcz docierający do jelita również jest sygnałem do uwalniania hormonów jelitowych. Szczególnie jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe mogą aktywować receptory związane z uwalnianiem GLP-1.
W praktyce chodzi raczej o rozsądne stosowanie. A tutaj klasyka, co dodać do diety? oliwę z oliwek, orzechy, pestki, awokado i tłuste ryby
niż o dokładanie dużej ilości tłuszczu „dla GLP-1”.
Dlaczego? Bo tłuszcz ma bardzo wysoką gęstość energetyczną. Można zwiększyć poposiłkowe GLP-1 i jednocześnie utrudnić redukcję masy ciała przez nadmiar kalorii.
4. Skrobia oporna może być ciekawym elementem
Skrobia oporna zachowuje się częściowo podobnie do błonnika. Nie zostaje całkowicie strawiona w jelicie cienkim i może być fermentowana przez mikrobiotę.
Znajdziemy ją między innymi w:
strączkach, owsie, niektórych pełnych ziarnach oraz ugotowanych i później schłodzonych ziemniakach czy ryżu.
Mechanistycznie ma sens jako sposób zwiększania produkcji SCFA, ale również tutaj wyniki badań dotyczących samego GLP-1 są niejednoznaczne.
5. Nie trzeba szukać jednego superproduktu
W internecie można znaleźć listy w stylu:
zielona herbata, chili, kurkuma, imbir, cynamon, omega-3 = naturalny GLP-1 booster.
I rzeczywiście istnieją eksperymentalne dane sugerujące wpływ części tych związków na wydzielanie GLP-1. Problem polega na tym, że spora część dowodów pochodzi z badań laboratoryjnych, badań na zwierzętach albo małych badań na ludziach.
Nie budowałabym więc diety wokół „boostowania GLP-1” cynamonem czy zieloną herbatą.
Znacznie lepiej działa prostszy model:
białko + błonnik + mało przetworzone produkty + rozsądna ilość zdrowych tłuszczów.
To nie tylko potencjalnie wspiera naturalne sygnały GLP-1, ale przede wszystkim zwiększa sytość na wiele różnych sposobów.
Jak może wyglądać taki posiłek?
Na przykład:
jajka + fasola + warzywa + kromka pełnoziarnistego pieczywa
albo:
tofu + warzywa + kasza + niewielka ilość oliwy
albo:
skyr/jogurt wysokobiałkowy + płatki owsiane + owoce + orzechy
albo:
łosoś + schłodzone wcześniej ziemniaki + duża porcja warzyw.
Nie chodzi o jeden magiczny składnik. Chodzi o to, żeby po posiłku jednocześnie pojawiło się kilka sygnałów sytości.
A co z ruchem?
Aktywność fizyczna jest świetnym narzędziem wspierającym regulację masy ciała, wrażliwość insulinową i zdrowie metaboliczne. Istnieją też badania nad wpływem wysiłku na hormony apetytu, ale nie traktowałabym ćwiczeń jako prostego sposobu na „podnoszenie GLP-1”.
Ich znaczenie dla zdrowia i utrzymania masy ciała jest znacznie szersze niż jeden hormon.
Czy można więc naturalnie podnieść GLP-1?
Tak, jedzenie fizjologicznie zwiększa jego wydzielanie, a skład posiłku ma znaczenie.
Najbardziej sensowne elementy diety to:
odpowiednia ilość białka, dużo różnorodnego błonnika, produkty mało przetworzone, strączki, pełne ziarna i umiarkowana ilość tłuszczów nienasyconych.
Ale nie należy porównywać tego efektu z farmakologicznym działaniem semaglutydu czy tirzepatydu.
Leki GLP-1 są skuteczne właśnie dlatego, że naśladują naturalny układ, ale robią to dużo silniej i przez znacznie dłuższy czas. WHO podkreśla jednocześnie, że są to leki przeznaczone do leczenia określonych pacjentów i powinny być stosowane pod nadzorem medycznym, a zdrowa dieta i aktywność pozostają elementami leczenia otyłości również wtedy, kiedy stosowana jest farmakoterapia.
Jeszcze jedna ważna rzecz: nie próbowałabym przedstawiać zwiększania własnego GLP-1 jako alternatywy dla leczenia otyłości u osoby, która ma wskazania do farmakoterapii. O tym, czy lek jest potrzebny, powinien decydować lekarz.
Ale w codziennym żywieniu naprawdę możemy wykorzystać własną fizjologię zamiast z nią walczyć.
Bo dużo łatwiej utrzymać deficyt kaloryczny, kiedy posiłek kończy się myślą:
„jestem najedzona”
niż:
„mogłabym zjeść drugie tyle, ale przecież jestem na diecie”.
Brak komentarzy :
Prześlij komentarz